Ερευνητές που προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν ωάρια ποντικιών, αγελάδων και λαγών για να δημιουργήσουν ανθρώπινους κλώνους, ανακοίνωσαν ότι οι προσπάθειές τους απέτυχαν να παράγουν λειτουργικά έμβρυα, αν και επέμειναν ότι η ανθρώπινη κλωνοποίηση μπορεί να «δουλέψει» στην πράξη.
Η ανάμειξη ανθρώπινων και ζωικών κυττάρων δεν φαίνεται να προγραμματίζει σωστά το ωάριο, δήλωσε ο Δρ Ρόμπερτ Λάντσα της εταιρείας Advanced Cell Technology με έδρα τη Μασαχουσέτη.
Ομως η χρήση ανθρώπινων κυττάρων όντως αναπρογραμματίζει το ωοκύτταρο και ενεργοποιεί τα αναγκαία γονίδια για ένα βιώσιμο κλωνοποιημένο έμβρυο, όπως αναφέρουν ο Λάντσα και οι συνεργάτες του σε άρθρο στο περιοδικό «Cloning and Stem Cells».
Αρκετές επιστημονικές ομάδες έχουν προσπαθήσει να δημιουργήσουν υβρίδια ανθρώπων-ζώων ως πηγή για εμβρυικά βλαστοκύτταρα. Επειδή τα ανθρώπινα ωάρια είναι σπάνια και χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για να αφαιρεθούν από τη γυναίκα, μερικοί επιστήμονες πρότειναν τη χρησιμοποίηση ζωικών ωαρίων.
Ο πυρήνας του ωοκυττάρου αφαιρείται και στη θέση του τοποθετείται ο πυρήνας ενός άλλου τύπου κυττάρου, είτε από το ζώο-δωρητή είτε από τον άνθρωπο που θα κλωνοποιηθεί. Αν όλα πάνε καλά, το ωάριο αρχίζει να αναπτύσσεται και να διαιρείται σαν να είχε γονιμοποιηθεί από σπέρμα, ενώ το έμβρυο που θα προκύψει, θα έχει κυρίως το DNA του δωρητή.
Σύμφωνα με τον Λάντσα, η βασική ιδέα ήταν να τοποθετηθεί το DNA ενός ασθενούς μέσα σε κενό (από πυρήνα) ωοκύτταρο αγελάδας ή λαγού και έτσι να γίνει ο αναπρογραμματισμός του DNA σε βλαστοκύτταρο.
Ομως οι επιστημονικές ομάδες που δοκίμασαν αυτή την τεχνική, μετά από εκατοντάδες πειράματα εδώ και μια δεκαετία, τελικά πάντα κατέληξαν με μια κυτταρική διαίρεση, από όπου δεν προκύπτει έμβρυο.
Το υβρίδιο ποντικιού-ανθρώπου «έσβησε» μετά από μια μόνο κυτταρική διαίρεση, ενώ τα υβρίδια αγελάδας-ανθρώπου και λαγού-ανθρώπου πήγαν μακρύτερα, αλλά σταμάτησαν μόνα τους στο σημείο που το μητρικό DNA θα έπρεπε να παρέμβει στην όλη διαδικασία για να μετατρέψει τη διαιρούμενη κυτταρική σφαίρα (το μορίδιο) σε κανονικό έμβρυο -κάτι που ποτέ δεν έγινε.
Σύμφωνα με τον Λάντσα, μάλλον η χρήση ωαρίου άλλου ζωικού είδους (μη ανθρώπινου) «σβήνει» τα γονίδια που πρέπει να ενεργοποιηθούν, ώστε να παραχθεί πλήρες έμβρυο. Ομως, πρόσθεσε, ο κλώνος ανθρώπου-ανθρώπου όντως «ανάβει» τα σωστά γονίδια, αν και, ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, η διαδικασία της κυτταρικής διαίρεσης σταμάτησε πριν μπορέσει να παράγει βλαστοκύτταρα.
Ο Ιαν Γουίλμουτ, διευθυντής του Κέντρου Αναγεννητικής Ιατρικής του πανεπιστημίου του Εδιμβούργου και ένας από τους επιστήμονες που κλωνοποίησαν το πρώτο θηλαστικό, το πρόβατο «Ντόλι», που είναι και αρχισυντάκτης του περιοδικού «Cloning and Stem Cells», χαρακτήρισε «απογοητευτικά» τα αποτελέσματα της έρευνας, τα οποία, όπως είπε, καθιστούν εξαιρετικά απίθανο να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον ωοκύτταρα ζώων ως δέκτες για μεταφορά ανθρώπινου κυτταρικού πυρήνα.
Του Τάσου Σαραντή
Εφημερίδα Ημερησία 4/2/2009
|
