Ο σεισμός που χτύπησε τον περασμένο Δεκέμβριο τη Νοτιοανατολική Ασία προκάλεσε στον πυθμένα του ωκεανού ένα ρήγμα μήκους μεγαλύτερου των 1.000 χιλιομέτρων, όπως προκύπτει από νέα μελέτη που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια ευρωπαϊκού προγράμματος.
Η ανακάλυψη του ρήγματος προέκυψε από την ανάλυση στοιχείων που συγκεντρώθηκαν από ερευνητικούς σταθμούς που βρίσκονται εγκατεστημένοι στην Ασία οι οποίοι χρησιμοποίησαν το δορυφορικό Γεωγραφικό Σύστημα Προσδιορισμού Θέσης, γνωστό ως GPS, για να ελέγξουν τις μετακινήσεις του εδάφους.
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών βρίσκεται σε εξέλιξη ένα χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα από την Ευρωπαϊκή Ενωση που έχει σαν στόχο την μέτρηση της σεισμικής δραστηριότητας και της τεκτονικής μετακίνησης στη Νοτιοανατολική Ασία. Στα πλαίσια του προγράμματος, με την ονομασία "Seamerges", τοποθετούνται ερευνητικοί σταθμοί οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να καταγράφουν τις όποιες μετακινήσεις με ακρίβεια μερικών χιλιοστών. Ετσι, με το πέρασμα των χρόνων, οι ερευνητές έχουν τη δυνατότητα να ανιχνεύσουν πως οι τεκτονικές πλάκες μετακινούνται με εξαιρετικά υψηλή ακρίβεια.
Κάθε ερευνητικός σταθμός που λειτουργεί στα πλαίσια του προγράμματος επικοινωνεί με διάφορους δορυφόρους που συνδέονται με το GPS και ενημερώνει για τα δεδομένα που συγκεντρώνει κάθε 30 δευτερόλεπτα. Οι ακατέργαστες πληροφορίες που συγκεντρώνονται υποβάλλονται σε επεξεργασία για να αντισταθμιστούν οποιεσδήποτε εξωτερικές επιρροές, όπως οι διαταραχές στην ατμόσφαιρα που θα μπορούσαν να διαστρεβλώσουν τα δορυφορικά σήματα. Ένα παρόμοιο σύστημα βρίσκεται εγκατεστημένο στη Νότιο Αμερική, μια ιδιαίτερα σεισμογενή περιοχή.
Ο Ραούλ Μανταριάγκα, από το Ecole Normale Superieure που ηγείται του προγράμματος "Seamerges", ανέφερε ότι κατά την εκδήλωση του σεισμού της 25ης Δεκεμβρίου το ρήγμα ξεκίνησε από τη βόρειο Σουμάτρα και ότι "όλα συνέβησαν μέσα σε χρονικό διάστημα περίπου πέντε λεπτών". "Ο σεισμός ταξίδεψε με ταχύτητα περίπου 3 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο και ο πυθμένας της θάλασσας άνοιξε σαν ένα γιγαντιαίο
φερμουάρ".
"Αυτός ήταν ο μεγαλύτερος σεισμός μετά από εκείνον της Χιλής το 1960" λεει ο ίδιος "και δεν γνωρίζουμε γιατί ήταν τόσο μεγάλος". "Σκεφτόμασταν ότι σεισμοί όπως αυτόν θα μπορούσαν να εκδηλωθούν μόνο στη Χιλή και στην Αλάσκα, αλλά πλέον ανησυχούμε για πολύ μεγαλύτερους σεισμούς, ειδικά για την Ιαπωνία".
Το GPS έχει καταστεί για τους σεισμολόγους ένα πολύ ισχυρό εργαλείο για τις σεισμικές και τεκτονικές μετακινήσεις και τα στοιχεία που συγκεντρώνονται από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα θα έχουν μεγάλο ενδιαφέρον μέσα στους επόμενους μήνες. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε ότι μια άλλα μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον προηγούμενο μήνα στην επιστημονική επιθεώρηση Nature, υποδείκνυε ότι υπάρχει κίνδυνος για την εκδήλωση ενός ακόμη πολύ μεγάλου σεισμού που δεν αποκλείεται να συνοδεύεται από τσουνάμι.
του Τάσου Σαραντή, από την ΗΜΕΡΗΣΙΑ 15/7/05
