Στη Γαλλία και συγκεκριμένα στο Κανταράς, κοντά στη Μασσαλία, θα κατασκευαστεί τελικά ο Διεθνής Πειραματικός Θερμοπυρηνικός Αντιδραστήρας (ITER), που όταν ολοκληρωθεί, θα παράγει καθαρή ενέργεια με πυρηνική σύντηξη, όπως συμβαίνει και στον Ήλιο.
Η απόφαση ελήφθη μετά από συνάντηση στη Μόσχα εκπροσώπων των έξι εταίρων (Κίνα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ιαπωνία, Ρωσία, Νότια Κορέα και ΗΠΑ) που συμμετέχουν στο σχετικό πρόγραμμα, προϋπολογισμού 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων και μετά από την υποχώρηση της Ιαπωνίας που διεκδικούσε την εγκατάσταση του ΙΤΕR στο έδαφός της.
Το κόστος αυτό καθιστά το πρόγραμμα το μεγαλύτερο διεθνές κατασκευαστικό έργο μετά τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Η ανάπτυξη του αντιδραστήρα ITER αποτελεί μακρόχρονο όνειρο της επιστημονικής κοινότητας, που επιθυμεί την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με πυρηνική σύντηξη χωρίς την έκλυση υψηλά ραδιενεργών αποβλήτων. Ωστόσο, το εγχείρημα δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί πριν από την παρέλευση τουλάχιστον 30 ετών. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι η ολοκλήρωσή του θα οδηγήσει στην ανάπτυξη εμπορικών αντιδραστήρων σύντηξης που θα χρησιμοποιούν ως καύσιμο το υδρογόνο, αντί για ουράνιο.
Στις αντιδράσεις πυρηνικής σχάσης, βαριά άτομα όπως το ουράνιο διασπώνται σε ελαφρύτερα στοιχεία και απελευθερώνουν ενέργεια. Στην πυρηνική σύντηξη, αντίθετα, ελαφρά άτομα όπως το υδρογόνο συντήκονται, και μετατρέπονται σε βαρύτερα στοιχεία όπως το ήλιο. Θεωρητικά, ένα κιλό υδρογόνου μπορεί, όταν χρησιμοποιηθεί ως πυρηνικό καύσιμο, να δώσει την ίδια ενέργεια με 10.000 τόνους ορυκτών καυσίμων, χωρίς παραγωγή επικίνδυνων ραδιενεργών αποβλήτων.
Όμως, οι τεχνικές δυσκολίες για τη λειτουργία των θερμοπυρηνικών αντιδραστήρων είναι τεράστιες, καθώς το υδρογόνο μπορεί να συντηχθεί μόνο σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες. Ο ITER θα είναι ο αντιδραστήρας που μπορεί να διατηρήσει αντιδράσεις σύντηξης για περισσότερο από μερικά κλάσματα του δευτερολέπτου. Το υδρογόνο, αιωρούμενο μέσα σε μια παγίδα μαγνητικού πεδίου, θα θερμαίνεται στους 100 εκατομμύρια βαθμούς Κελσίου και θα παράγει ενέργεια 500 Mwatt σε παλμούς των 400 δευτερολέπτων.
Οι διαπραγματεύσεις για την έδρα του ITER συνεχίζονταν εδώ και 18 μήνες ανάμεσα στους εταίρους του έργου. Η Ιαπωνία τελικά αποφάσισε να αποσύρει την πρότασή της για την τοποθεσία Ροκάσο, με αντάλλαγμα την ανάληψη επιμέρους προγραμμάτων που αφορούν τον ITER. Ετσι, θα καλύψει το 20% των ερευνητικών θέσεων, ενώ θα καταβάλει μόνο το 10% του κόστους. Επιπλέον, θα αναλάβει την κατασκευή εγκατάστασης έρευνας υλικών, η οποία θα χρηματοδοτηθεί κατά το ήμισυ από την ΕΕ. Το διεθνές πείραμα του ITER αναμένεται να δημιουργήσει 100.000 νέες θέσεις εργασίας.
του Τάσου ΣΑΡΑΝΤΗ, από την εφημερίδα ΗΜΕΡΗΣΙΑ
